۲۲۳۷۴۰۶۰ (۰۲۱)تماس با ما
0آیتم (s)

شما هیچ آیتمی در سبد خریدتان ندارید.

Product was successfully added to your shopping cart.
آشنایی با انواع ترمز دوچرخه

شانژمان وظیفه کنترل و هدایت زنجیر بر روی خودرو را به عهده دارد. برای استفاده بهینه از دنده های دوچرخه باید سیستم دنده به صورت دوره ای مورد بررسی قرار گرفته و تنظیم شود در غیر این صورت با مشکلاتی نظیر خارج شدن زنجیر از جای خود، گیر کردن دنده، صداهای غیر معمول در هنگام رکاب زدن و مشکلاتی از این دست مواجه می شوید که هیچ کدام خوشایند نیستند.
در این مقاله راهکارهایی جهت بررسی و تنظیم دوره ای شانژمان و اطمینان از عملکرد مطلوب آن ارائه می دهیم.

نحوه عملکرد شانژمان

همانطور که اشاره شد، شانژمان وظیفه کنترل و هدایت زنجیر را بر روی خودروها به عهده دارد. حتما متوجه شده اید که با فشردن سردنده (که بر روی فرمان نصب است)، دنده های دوچرخه عوض می شوند تا بتوانید سرعت های مختلف را تجربه کنید، اما با فشردن سر دنده چه اتفاقی برای شانژمان و زنجیر میوفتد؟
سر دنده (Shifter) به یک کابل متصل است که این کابل در ادامه مسیر خود، به شانژمان وصل می شود و در واقع راه ارتباطی سردنده و شانژمان است. بنابراین هر دستوری که بر روی سردنده اجرا می کنید، توسط کابل به شانژمان منتقل می شود. در شانژمان یک بازوی متحرک وجود دارد، هر یک از طرفین این بازو به چرخ دنده کوچکی متصل شده است. وقتی سر دنده را فشار می دهید، کابل کشیده شده و بازوی متحرک را به حرکت در میاورد. در این لحظه چرخ دنده های کوچک وارد عمل می شوند. چرخ دنده بالایی زنجیر را روی خودروی مورد نظر قرار می دهد و چرخ دنده پایینی نیز مسئول کنترل طول زنجیر است، تا زنجیر از جای خود خارج نشود. به این صورت است که با فشردن سر دنده، زنجیر بر روی خودروهای محتلف جا به جا شده و سرعت های مختلفی برای دوچرخه سوار فراهم می شود.

عملکرد شانژمان

آشنایی با اجزای شانژمان

همانطور که اشاره شد، شانژمان زنجیر را بر روی خودروهای مختلف جا به جا می کند. در ساختار شانژمان دو چرخ دنده کوچک قرار دارند. چرخ دنده بالایی که چرخ دنده راهنما (Guide Pulley) نامیده می شود، مسئول بلند کردن زنجیر از خودروی فعلی و انتقال آن به خودروی بعدی است. اگر شانژمان به خوبی تنظیم شده باشد، چرخ دنده راهنما باید دقیقا زیر خودروی مورد نظر قرار بگیرد. چرخ دنده پایینی نیز طول زنجیر را کنترل می کند. کنترل حرکت شانژمان و چرخ دنده بالایی توسط تغییرات کشش کابل صورت می پذیرد. کشیده شدن کابل موجب حرکت شانژمان در یک مسیر شده و نگهدارنده کابل سفت می شود؛ شل شدن کابل نیز منجر به حرکت شانژمان در جهت مخالف می شود. کشش کابل توسط وسیله ای به نام بارل (Barrel) کنترل می شود.

اجزای مختلف شانژمان

صدای ناشی از تغییر دنده (Shifting) امری طبیعیست، اما ممکن است تغییر دنده با صداهایی بلند و گوش خراش همراه باشد که تشخیص دادن آن از صدای معمولی زنجیر به راحتی امکان پذیر است. عواملی نظیر نوع زنجیر یا خودرو، سلامت پوشش آنها، روغنکاری مناسب و... در تولید اینگونه صداها موثرند. در هر حال از صدای زنجیر در هنگام تعویض دنده می توان به عنوان فاکتوری کارآمد در تشخیص تنظیم درست شانژمان استفاده کرد. هر دوچرخه در حالت نرمال صدایی در هنگام حرکت زنجیر بر روی خودرو تولید میکند که به آن صدای پایه (Base Level Noise) می گویند. اگر صدای ناشی از این حرکت، بیشتر از صدای پایه باشد نشان دهنده مشکلی در سیستم دنده است.

اما چگونه می توان صدای پایه هر دوچرخه را تشخیص داد؟ برای تشخیص این صدا کافیست دوچرخه را بر روی استند (پایه مخصوص نگه داشتن دوچرخه) قرار داده و پدال بزنید. سپس با دست خود کابل را گرفته و با اندکی شل و سفت کردن کشش کابل به صدای زنجیر در حال حرکت بر روی خودروها گوش کنید. کمترین صدایی که به گوش می رسد، همان صدای پایه دوچرخه شماست.

دو پیچ با نام های پیچ حد بالا (High Limit Screw) و پیچ حد پایین (Low Limit Screw) بر روی بدنه شانژمان قرار دارند که به ترتیب با حروف H و L بر روی بدنه مشخص شده اند. اما وظیفه این پیچ ها چیست و منظور از حد بالا و پایین چه می باشد؟ همانطور که می دانید موقعیت خودروها در مرکز چرخ ثابت می باشد و این شانژمان است که باید خود را با موقعیت خودرو تطبیق دهد. بزرگترین و کوچکترین خودرو در واقع مشخص کننده حریم خودروها هستند. بنابراین شانژمان نیز نباید از این حریم خارج شود. خارج نشدن شانژمان از این حریم توسط دو پیچ حد بالا و پایین صورت می گیرد. منظور از حد بالا زمانیست که زنجیر روی کوچکترین خودرو قرار دارد و در واقع تنظیم پیچ حد بالا کمک می کند تا چرخ دنده راهنما دقیقا زیر کوچکترین خودرو قرار گرفته و از این محدوده خارج نشود. این مطلب در مورد پیچ حد پایین نیز صادق است با این تفاوت که پیچ حد پایین محدوده حرکت شانژمان را وقتی که زنجیر روی بزرگترین خودرو قرار دارد، تعیین می کند.

پیچ های تنظیم حدود بالا و پایین

توصیه می شود برای تنظیم پیچ های حد بالا و پایین، از سردنده استفاده نکنید، چون عملکرد سردنده بیشتر تحت الشعاع کشش کابل است و اگر مشکلات کشش کابل نیز در سیستم دنده وجود داشته باشد، تشخیص آن از مشکلات ناشی از عدم تنظیم درست پیچ ها کمی گیج کننده خواهد بود. می توانید به جای استفاده از سردنده، دوچرخه را بر روی پایه نگهدارنده قرار داده و با دست خود کابل را بکشید تا حرکت سردنده شبیه سازی شود. با این روش تشخیص مشکلات مربوط به تنظیمات کشش کابل و پیچ های تنظیم راحت تر است. قبل از شروع تنظیم پیچ ها، با روش ذکر شده چند بار تعویض دنده را انجام دهید.

کشش کابل با دست

تنظیم پیچ های حد بالا و پایین

چرخاندن پیچ های تنظیم، موجب تعیین حدود حرکت چرخ دنده های کوچک می شود. سفت کردن پیچ ها این حرکت را محدود کرده، در حالیکه شل کردن آنها، دامنه حرکت چرخ دنده ها را افزایش می دهد. هدف از انجام این فرآیند دستیابی به سفت ترین میزان پیچ تنظیم حد بالا برای حرکت زنجیر به سمت خودروهای بیرونی (کوچکترین خودرو) و سفت ترین میزان پیچ تنظیم حد پایین برای حرکت زنجیر به سمت خودروهای داخلی (بزرگترین خودرو) می باشد. موقعیت قرارگیری پیچ های تنظیم بر روی شانژمان برندهای مختلف، متفاوت است اما همواره حروف L و H حک شده بر روی پیچ ها نشان دهنده آن هاست.

پیچ تنظیم حد بالا

زنجیر را روی بزرگترین طبق در جلو و کوچکترین خودرو در عقب قرار میدهیم، با این کار زنجیر در یک راستا قرار میگیرد.
کشش کابل را چک کنید، اگر کششی در کابل وجود داشته باشد در امر تنظیم پیچ دخالت کرده و مانع از تنظیم درست آن می شود. به منظور حذف هرگونه کششی در کابل باید بارل را در جهت عقربه های ساعت بچرخانیم. این کشش در انتهای کار مجددا باید تنظیم شود.
در این مرحله باید به سرعت پدال بزنید، ۶۰ دور در دقیقه یا بیشتر.

کابل را تا حدی بکشید که شانژمان یک خودرو به سمت داخل حرکت کرده و روی دومین خودرو قرار بگیرد. کشش کابل را تا جایی ادامه دهید که زنجیر بر روی دومین خودرو حرکتی ملایم داشته باشد. سپس به آرامی کابل را آزاد کنید تا شانژمان بر روی کوچکترین خودرو قرار بگیرد. به نحوه جا به جایی شانژمان بین اولین و دومین خودرو توجه کنید. تکرار این کار به شما کمک می کند تا با ایده آل ترین حالت حرکت شانژمان و زنجیر آشنا شوید و تشخیص تنظیم درست پیچ را برای شما آسان تر میکند.

نحوه یافتن ایده آل ترین حالت جا به جایی شانژمان

در هنگام تنظیم پیچ حد بالا توجه به دو موقعیت از اهمیت بالایی برخوردارست:
• چگونگی جا به جایی زنجیر از دومین خودرو به سمت بیرونی ترین خودرو.
• نحوه حرکت زنجیر وقتی روی کوچکترین خودرو قرار دارد (قابل ذکر است که حرکت زنجیر روی دومین خودرو مد نظر نمی باشد، بلکه نحوه حرکت آن روی بیرونی ترین خودروست که اهمیت دارد)

هنگامی که متوجه حالت ایده آل تغییر شانژمان شدید، پیچ تنظیم حد بالا را یک چهارم در جهت عقربه های ساعت بچرخانید. دقت کنید که تنظیم این پیچ کاری کاملا تجربیست و لازم است با آزمون و خطا بهترین موقعیت پیچ را بدست آورید. بنابراین تا جایی که جا به جایی زنجیر و حرکت آن روان است، هر بار پیچ را یک چهارم در جهت عقربه های ساعت بچرخانید. توجه داشته باشید که هر بار پس از چرخاندن پیچ به اندازه یک چهارم، حتما باید عملکرد زنجیر و تغییر دنده کنترل شود تا مطمئن شوید تنظیمات به درستی صورت گرفته، اگر پیچ را بیش از حد بچرخانید، کنترل آن و پیدا کردن نقطه ایده آل دشوار خواهد شد.

تنظیم پیچ حد بالا

از آنجا که در مرحله قبل با ایده آل ترین حالت حرکت زنجیر و صدای آن آشنا شده اید، در این مرحله کار برای شما آسان تر خواهد بود. این کار را تا جایی ادامه دهید که دیگر زنجیر حرکت روان خود را نداشته و صدای آن از حالت معمول بیشتر باشد، ظهور این علائم به معنی سفت شدن بیش از حد پیچ است. یکی دیگر از نشانه هایی که در این حالت ظاهر می شود هنگامیست که زنجیر روی کوچکترین خودرو قرار دارد اما در اثر سایش به دومین خودرو، سر و صدا ایجاد میکند. در واقع در این حالت زنجیر در اثر فشار ناشی از پیچ، به طور کامل بر روی خودروی اول قرار نگرفته، بلکه بین خودروی اول و دوم قرار می گیرد. راحت ترین راه تشخیص این حالت این است که از پشت شانژمان به آن نگاه کنید.وقتی از پشت به شانژمان و خودروها نگاه کنید متوجه می شوید که شانژمان جایی بین خودروی اول و دوم قرار گرفته و به همین دلیل نیز زنجیر را به سمت خودروی دوم سوق می دهد در حالیکه هنوز روی خودروی اول است.

ظهور علائم ذکر شده نشان دهنده سفت شدن بیش از حد پیچ است. پس به محض دیدن این علائم، پیچ را یک چهارم در خلاف جهت عقربه های ساعت بچرخانید تا شل شود. به قدری باید با پیچ بازی کنید تا علائم سفت شدن آن از بین برود، در این حالت پیچ حد بالا تنظیم شده است.

تنظیم پیچ حد بالا

پیچ تنظیم حد پایین

ابتدا طبق عوض کن را روی طبق میانی در جلو قرار می دهیم (در برخی مدل ها که در جلو دو طبق وجود دارد، روی کوچکترین طبق قرار می دهیم) و شانژمان را روی دومین خودروی بزرگ تنظیم می کنیم.
با سرعت پدال بزنید (۶۰ دور در ثانیه)
با دست کابل را بکشید تا زنجیر روی آخرین (بزرگترین) خودرو قرار گیرد، انجام این کار همانطور که در تنظیم پیچ حد بالا ذکر شد به شما کمک می کند تا با ایده آل ترین حالت حرکت زنجیر آشنا شوید.

در تنظیم پیچ حد پایین باید به دو مورد دقت کنید:
• نحوه حرکت زنجیر از دومین خودروی بزرگ به بزرگترین (آخرین) خودرو.
• چگونگی قرارگیری و حرکت زنجیر بر روی بزرگترین خودرو

در این مرحله، هر بار پیچ را یک چهارم در جهت عقربه های ساعت چرخانده و نحوه جا به جایی زنجیر و شانژمان را بررسی می کنیم. این کار را تا جایی تکرار می کنیم که علائم سفت شدن بیش از حد پیچ، ظاهر شوند. این علائم برای پیچ حد پایین عبارتند از: عدم جا به جایی کامل زنجیر حتی با فشار بر روی کابل، تعلل و تاخیر زنجیر در هنگام جا به جایی به خودروی قبلی، صدای غیر معمول زنجیر در حین حرکت بر روی بزرگترین خودرو.
با ظهور هر یک از علائم بالا، پیچ را یک چهارم در خلاف جهت عقربه های ساعت چرخانده و مجددا دنده را عوض کرده و علائم بالا را چک کنید. این مراحل به قدری تکرار می شوند که علائم ذکر شده از بین رفته و زنجیر به راحتی جا به جا شود و صدای آزاردهنده ای در هنگام تعویض دنده به گوش نرسد.

موقعیت درست شانژمان

تنظیم درست پیچ حد پایین از نزدیک شدن بیش از حد زنجیر به سمت پره های چرخ جلوگیری کرده و همچنین وقتی زنجیر روی بزرگترین خودرو قرار دارد، مانع از کشش آن به سمت خودروی کوچکتر شده و موقعیت آن را کاملا بر روی بزرگترین خودرو ثابت می کند.

تنظیم پیچ حد پایین

در این مقاله با اجزای شانژمان، وظایف آن ها و تنظیم پیچ های حد بالا و پایین آشنا شدیم. اما برای تنظیم درست و کامل شانژمان، باید پیچ B و کشش کابل را نیز تنظیم کنیم. در قسمت دوم این مقاله به شرح وظایف و تنظیمات مربوط به بارل و پیچ B خواهیم پرداخت.

اشتراک گذاری مطالب

نظرات کاربران

تنظیم جهت نزولی

8 آیتم

بهنام

بسیار عالی بود. من خودم همین مشکل رو دارم. یعنی اصلا زنجیر روی سه طبق آخر نمی ره که توی سرعت بالا واقعا آزار دهنده هستش. امیدوارم بتونم با کمک این مقاله مشکلم رو حل کنم.
11 دسامبر 2016 10:26:18

محمد حسین

بسیار عالی
30 اکتبر 2016 23:45:17

omid

خیلی ممنون از سایت خوب تان
خیلی کامل و دقیق بود
29 اکتبر 2016 17:25:27

سارا

اااااااا چه قدر عالیه
29 اکتبر 2016 15:10:18

امیر

واقعا یه همچین سایتی تو ایران بعیده.
مرسی ایران چرخ
29 اکتبر 2016 15:09:29

سهیل

مقاله هاتون بی نظیرن
29 اکتبر 2016 15:09:05

ارامیس

بی صبرانه منتظر قسمت دومشم :دی
29 اکتبر 2016 15:08:33

leila

مقالتون خیلی کامله واقعا ممنون
29 اکتبر 2016 15:08:05

ثبت نظر

* فیلدهای الزامی