۲۲۳۷۴۰۶۰ (۰۲۱)تماس با ما
0آیتم (s)

شما هیچ آیتمی در سبد خریدتان ندارید.

Product was successfully added to your shopping cart.
راهنمای خرید - آشنایی با دنده‌های دوچرخه

امروزه در بازار، دوچرخه‌هایی با تنوع بالا در اندازه، شکل و رنگ‌بندی وجود دارد که انتخاب و خرید را برای مشتریان مشکل نموده است. مبحث تعداد دنده نیز همواره جزو گزینه‌های مهم در خرید دوچرخه محسوب می‌شود که با تنوع بالا باعث پیچیده‌تر شدن فرآیند خرید شده است. اما واقعا تعداد دنده در دوچرخه به چه معنا است؟ تفاوت یک دوچرخه ۲۱ دنده با مدل ۲۳ دنده در چیست؟ آیا خرید یک دوچرخه با تعداد دنده بالا یک مزیت محسوب می‌شود؟ آیا اصولا نیاز به تعداد دنده بالا برای همه افراد احساس می‌شود؟ نحوه کاربرد و استفاده از این دنده‌ها کجاست؟
ما قصد داریم در این مقاله ضمن پاسخ به سوالات فوق، به مشتریان خود کمک کنیم تا علاوه بر صرفه جویی در هزینه‌های خرید، بهترین گزینه موجود را انتخاب نمایند.

تعداد ‌دنده در دوچرخه و نحوه تغییر آن

در یک نگاه کلی، اصلی‌ترین دلیل وجود تعداد بیشتر دنده در دوچرخه، راحتی استفاده از مسیرهای غیرهموار و سطوح شیب‌دار است. شما می‌توانید با تنظیم صحیح ‌دنده دوچرخه، دوچرخه‌سواری در مسیرهای دشوار را، برای خود آسان ولذت بخش نمایید. اما برای آشنایی با انواع دنده‌ها و نحوه استفاده از آنها با ما تا آخر این مقاله همراه باشید.
با توجه به توضیحات فوق، می‌توان اینطور برداشت نمود که تعداد ‌دنده دوچرخه، برای مشخص کردن سرعت آن استفاده می‌شود، برای مثال: دوچرخه‌ای که ۱۸ دنده دارد، به معنی دوچرخه‌ای با ۱۸ سرعت متفاوت است. به طورمعمول تعداد چرخ‌دنده دوچرخه‌ها ۱، ۳، ۱۸، ۲۱، ۲۴ و۲۷ می‌باشد، که اخیراً این تعداد افزایش نیز یافته است (در شکل زیر اجزا کامل سیستم دنده دوچرخه را مشاهده می‌کنید).

اجزای کامل سیستم دنده دوچرخه

تغییر دنده در دوچرخه به چه معنا است؟

به عبارت ساده حرکت زنجیر از روی یک چرخ‌ دنده برروی چرخ دنده‌ای با اندازه متفاوت را تغییر دنده می‌گویند. تغییردنده از طریق شیفتر می‌باشد، شیفتر اهرمی است که بروی فرمان دوچرخه تعبیه شده و امکان کنترل و تغییر دنده را به دوچرخه‌سوار می‌دهد.
در تغییر دنده دو اصطلاح رایج وجود دارد که عبارتند‌از:
Up Shifting به معنای رفتن به دنده بالاتر
Down Shifting به معنای رفتن به دنده پائین‌‌تر می‌باشد.

شیفتر دوچرخه

استفاده از دنده در دوچرخه

اگر دوچرخه شما ۳ دنده باشد، ۳ چرخ‌دنده جدا از هم خواهد داشت که هر کدام به‌صورت جدا‌گانه عمل می‌کنند و با اعداد ۱، ۲ و۳ برروی شیفتر چپ دیده می‌شود، اما اگر دوچرخه شما دارای ۱۰ دنده یا بیشتر باشد، موضوع کمی پیچیده‌تر خواهد شد! برای مثال: اگر دوچرخه شما دارای ۱۸ سرعت باشد، در اینصورت با شیفتر سمت چپ شما قادر به انتخاب ۳ دنده خواهید ‌بود که هر کدام از این ۳ دنده را می‌توان با ۶ سرعت مختلف که به روی شیفتر سمت راست قرار دارد تنظیم نمایید. بنابراین با این دوچرخه ۱۸ نوع سرعت متفاوت را می‌توان تجربه نمود. در واقع عدد ۱۸ از حاصلضرب عدد ۶ که تعداد چرخ دنده‌های چرخ عقب می‌باشد در عدد ۳ که بیان گر تعداد چرخ‌دنده‌های طبق قامه است، بدست می‌آید (۱۸ = ۶ * ۳ ). بنابراین وقتی صحبت از یک دوچرخه ۳۰ دنده می‌شود منظور ما وجود ۳ چرخ دنده در طبق قامه و ۱۰ چرخ دنده در چرخ عقب (خودرو) می‌‌باشد.

استفاده از دنده در دوچرخه

تعداد چرخ‌دنده‌های طبق قامه بین ۲ و ۳ متغییر می‌باشد، البته اخیراً شرکت شیمانو در محصولات جدید خود فقط از ۲ عدد چرخ‌دنده در طبق قامه استفاده می‌نماید، حلقه‌های چرخ‌دنده عقب نیز از ۱ تا ۹ متغییر است.(لازم به ذکر است که در دوچرخه‌های حرفه‌ای به دلیل استفاده در شرایط گوناگون، تعداد چرخ‌دنده‌های عقب می‌تواند بیشتر باشد.)

حال که با مفهوم تعداد دنده و نحوه محاسبه آنها آشنا شدیم، باید دید تعویض دنده چگونه انجام می‌شود؟ همانطور که در بالا توضیح داده شد، تغییر دنده توسط شیفترها انجام می‌شود. بروی فرمان دوچرخه ۲ عدد شیفتر یکی برای تغییر چرخ دنده‌های طبق قامه و دیگری تغییر چرخ‌دنده‌های چرخ عقب مورد تعبیه شده است. شیفتر چپ زنجیر را روی حلقه‌های طبق قامه تعویض می‌کند، زمانی که شیفتر چپ روی عدد ۱ است یعنی زنجیر روی کوچکترین چرخ دنده قرار دارد، هنگامی که روی عدد ۲ می‌باشد، زنجیر در چرخ دنده میانی و وقتی که روی عدد ۳ می‌باشد، زنجیر روی چرخ دنده بزرگتر قرار‌دارد.
شیفتر راست زنجیر را روی چرخ دنده‌های عقب جابه‌جا می‌کند، به این صورت که عدد ۱ نشاندهنده وجود زنجیر برروی چرخ دنده بزرگتر و زمانی که شیفتر راست روی بزرگترین عدد (به عنوان مثال ۱۰) می‌باشد، زنجیر در کوچکترین چرخ دنده قرار دارد.
شما نیازی به حفظ ‌کردن شماره دنده‌ها و بزرگی و کوچکی آنها ندارید و به مرور به این تجربه دست خواهید‌ یافت که تغییرات انجام شده توسط شیفتر سمت چپ به مراتب محسوس تر از تغییرات انجام شده توسط شیفتر سمت راست است.


چه زمان نیاز به تغییر دنده داریم؟

تا به حال توضیحاتی پیرامون دنده‌های دوچرخه و نحوه تعویض آنها ارائه شد، اما دوچرخه سوار چه زمانی باید اقدام به تعویض دنده کند؟ در ادامه نحوه استفاده بهینه از دنده‌ها را تشریح خواهیم نمود:
به عنوان مثال فرض کنید شما دوچرخه‌ای با ۳ چرخ‌دنده دارید، با استفاده از کدام دنده‌ها می‌توانید بدرستی به بالای تپه‌ای رفته و بازگردید؟ البته نکات ظریف زیادی در این زمینه وجود دارد که در اینجا به بخش مهمی از آنچه نیاز به دانستن آنها است اشاره می‌کنیم.
فرض کنید که شما با دوچرخه ۳ سرعته (طبق قامه دوچرخه شما دارای ۳ چرخ دنده می‌باشد)، با دنده ۲ شروع به حرکت به سمت بالای تپه‌ای می‌کنید، در این شرایط با این که فشار مضاعفی را برروی پدال‌ها وارد می‌نمایید ولی حرکت رو به جلوی شما به‌ سختی و کند می‌باشد و در حال از دست دادن تعادل خود هستید، در این مواقع راه‌حل چه خواهد‌ بود؟ شما می‌توانید با پایین آوردن دنده و برگشت به دنده ۱ (همانطور که گفتیم پایین آوردن دنده به معنای رفتن به دنده پائین‌‌تر می‌باشد) برای هر چرخش پدال زمان کمتری صرف کنید، یعنی پدال زدن سریعتر شده و حرکت رو به جلوی شما آسان‌تر می‌گردد (زمانی که در دنده ۱ هستید، به دلیل کوچک‌تر شدن قطر چرخ دنده، زمان کمتری برای چرخش کامل رکاب مورد نیاز است).

استفاده از دنده سبک در سربالایی

حال زمان برگشت از تپه فرا می‌رسد، توجه داشته باشید در مسیر سربالایی دوچرخه در دنده ۱ و به عبارتی در کوچک‌ترین چرخ‌دنده قرار گرفته است. در این وضعیت حرکت در سراشیبی را شروع می‌کنید، اما خیلی زود متوجه می‌شوید که هیچ نیرویی بر روی پدال احساس نمی‌شود. در واقع این حس به شما دست می‌دهد که هیچ اصطکاکی و مقاومتی بین شما و پدال دوچرخه وجود ندارد، گردش پاها خیلی سریع و با کمترین فشار انجام شده ولی حرکت دوچرخه بسیار کند بوده و باز هم در حفظ تعادل خود به مشکل خواهید خورد. برای این وضعیت چه پیشنهادی دارید؟
شما با بالا بردن دنده به ۲ و یا حتی به ۳، زمان و مقاومت را برای هر دور کامل پدال افزایش می‌دهید (در این حالت به دلیل افزایش قطر چرخ دنده، زمان و انرژی بیشتری برای چرخش کامل پدال مورد نیاز است). در واقع با این کار از چرخ‌دنده‌های بزرگتر استفاده کرده، فرصت بیشتری برای چرخش بعدی هر پدال ایجاد می‌کنید (فراموش نکنید که شما قرار است از بالای تپه به پایین حرکت کنید و در این حالت کمترین نیرو برای حرکت دوچرخه مورد نیاز است، لذا برای افزایش سرعت لازم است تا اصطکاک و مقاومت بیشتری تولید شود که این امر با دنده‌های بالاتر امکان‌پذیر می‌شود).

استفاده از دنده سنگین در سرازیری

از کدام شیفتر استفاده کنیم؟

بعد از مطالبی که در بالا آمد، اصول اولیه کار حاصل شده‌است، به این معنا که در سربالایی‌ها از دنده های پایین یا به عبارتی دنده سبک استفاده شود و در سراشیبی‌ها دنده‌ها‌ی بالا(سنگین) کارایی فرد را افزایش می‌دهد. اما اگر چرخ‌دنده دوچرخه زیاد باشد، در این‌صورت استفاده از شیفتر‌ها کمی پیچیده‌ خواهد‌شد، ما در اینجا اصولی‌ را بیان می‌کنیم که شما را در استفاده از شیفتر چپ و یا شیفتر راست راهنمایی می‌کند، به این‌صورت که: اگر شما نیاز به تغییرات زیاد در حرکت داشتید، از شیفتر چپ استفاده کنید و اگر نیاز به تغییرات کم هست، این تغییر را روی شیفتر راست اعمال نمایید.


نحوه هماهنگی چرخ‌دنده‌های جلو و عقب

سعی کنید بین چرخ‌دنده‌های جلو و عقب یک نوع هماهنگی وجود داشته باشد، این مستلزم آشنایی با تنظیم دقیق چرخ‌دنده‌‌ها می‌باشد. استفاده نادرست از دنده‌ها و قرار گیری نامناسب زنجیر بروی چرخ‌دنده‌های جلو و عقب، می‌تواند آسیب‌های جدی به دوچرخه شما وارد نماید. صحیح‌تر آن است که به جای قرار‌دادن زنجیر با زوایای شدید برروی چرخ ‌دنده‌های جلو و عقب، به طور مثال، استفاده از چرخ‌دنده بزرگ در جلو و چرخ‌دنده کوچک در عقب و یا بالعکس، استفاده از چرخ دنده کوچک در جلو و چرخ دنده بزرگ در عقب (شکل را با دقت ملاحظه کنید)، بدین گونه عمل نمایید که (با در نظر گرفتن یک دوچرخه ۲۷ سرعته):

نحوه هماهنگی چرخ‌دنده‌های جلو و عقب
  • ۱- در سربالایی‌ها: همانطور که در بالا اشاره شد، برای بالا رفتن از تپه‌ها و سربالایی‌ها به دلیل مقاومت نیروی جاذبه، فشار مضاعفی بر ساق‌ پای دوچرخه‌سوار احساس می‌شود. لذا در این حالت بهتر است از دنده سبک استفاده شود. به این ترتیب که زنجیر بروی کوچکترین چرخ دنده جلو یا همان دنده ۱ و در قسمت عقب نیز بروی چرخ دنده‌‌های ۱ تا ۴ قرار گیرد (مناطق سبز رنگ، محل مناسب تعویض دنده می‌باشد). پر واضح است که هر چقدر شیب بیشتر باشد استفاده از دنده ۱ و هر چقدر شیب کمتر باشد استفاده از دنده ۴ شرایط بهتری را برای دوچرخه سوار فراهم می‌نماید. (در این حالت به دلیل استفاده از چرخ دنده کوچک در قسمت جلو، زمان کمتری برای چرخش کامل پدال مورد نیاز است، همچنین به دلیل استفاده از چرخ‌ دنده بزرگتر در قسمت عقب، در هر بار رکاب زدن کامل، مسافت بیشتری طی خواهد شد.)
  • ۲- در سراشیبی: در این حالت دقیقا بر عکس حالت قبل، از دنده سنگین استفاده می‌شود. به عبارت دیگر زنجیر در قسمت جلو بروی چرخ دنده‌ بزرگتر (دنده ۳) و در قسمت عقب بروی چرخ‌ دنده‌های کوچکتر (دنده‌های ۵ تا ۹) قرار می‌گیرد. به این ترتیب زمان مورد نیاز برای چرخش کامل پدال و همچنین نیروی محرک دوچرخه افزایش یافته و در نتیجه شما می‌توانید در سراشیبی‌ها سرعت بالاتری را تجربه نمایید.
  • ۳- در سطح صاف: در سطوح صاف و هموار بهتر است از چرخ دنده وسط در قسمت جلو و بسته به شرایط و نیاز دوچرخه‌سوار از دنده‌های ۱ تا ۹ در قسمت عقب استفاده شود. در این حالت هنگامی که از دنده ۱ در قسمت عقب استفاده شود، کمترین نیرو و فشار بر ساق‌ پای دوچرخه‌سوار وارد می‌شود و در مقابل سرعت حرکت شما نیز کاهش می‌یابد. هر چقدر به سمت دنده‌های بالاتر حرکت می‌کنید، میزان فشار و همچنین سرعت حرکت شما افزایش می‌یابد.

چند دنده در دوچرخه‌ نیاز دارید؟ آیا تعداد دنده زیاد یک مزیت محسوب می‌شود؟

تعداد زیاد دنده در دوچرخه‌ها عمدتاً به جهت فضای رقابتی میان سازندگان دوچرخه می‌باشد، بنابراین هر فرد با توجه به استفاده‌ای که از دوچرخه دارد، می‌تواند تعداد دنده مورد نیاز خود را تعیین نماید. در اکثر موارد تعداد زیاد دنده در دوچرخه خریداری شده، بی‌فایده و بلا‌استفاده می‌باشد.
سوالی که در هنگام خرید دوچرخه پیش می‌آید این است که، آیا واقعاً شما به تعداد زیادی دنده در دوچرخه‌تان نیاز دارید؟ شما می‌توانید با مطالعه مورد ذیل، اطلاعات خود را در زمینه انتخاب تعداد دنده مورد نیازتان کامل نمایید.
دنده‌ پایین‌، جهت سهولت شما برای بالا رفتن از تپه‌های سر‌سخت می‌باشد و دنده‌ بالا در پایین آمدن آرام از تپه‌ها شما را یاری خواهد‌ نمود، داشتن تعداد زیاد دنده در دوچرخه خوب است ولی الزامی نیست، به این دلیل که با توجه به شرایط استفاده شما، ممکن است تعدادی از آنها بلااستفاده بمانند.
شما تعداد چرخ‌دنده دوچرخه مورد نیاز‌تان را دقیقاً نمی‌توانید تعیین کنید و در استفاده از آن مطمئن شوید، این کار مشابه خرید ماشین می‌باشد، در هر دو خرید شما امکان این را دارید که، وسیله‌ای با توان بیشتر از نیازتان را خریداری کنید، اما لزوماً نیازی در این حد نداشته‌ باشید.
در نهایت باید گفت که الزاماً خرید پیشرفته‌ترین دوچرخه، بهترین انتخاب نیست، بلکه آنچه که در تعیین تعداد ‌دنده دوچرخه دخیل می‌باشد، شرایط منطقه‌ایست که دوچرخه درآنجا استفاده می‌شود، اگر منطقه‌ای که از دوچرخه استفاده خواهید کرد، مسطح است، نیازی به دنده‌های زیاد ندارید، به جراًت می‌توان گفت که دوچرخه‌ای با ۳ دنده یا حتی کمتر کافی باشد، اما اگر قصد استفاده درمنطقه‌ای ناهموار را دارید، استفاده از دوچرخه‌هایی با چرخ‌دنده بیشتر، توصیه می‌شود.

چند نکته برجسته

  • ۱- همواره به خاطر داشته باشید که در هر بار تعویض دنده، می‌بایست یک حرکت کامل در طبق قامه انجام شود.
  • ۲- از تعویض دنده‌های پی در پی و یا تغییر دنده در حالت سکون خودداری کنید.
  • ۳- همواره تلاش کنید تا زنجیر چرخ در قسمت طبق قامه با چرخ عقب در یک راستا باشد.
  • ۴- تعویض دنده را قبل از ورود به سربالایی انجام دهید و تا حد امکان از انجام تغییرات در سربالایی‌ها خودداری کنید چرا که فشار بسیار زیادی را به سیستم دنده و زنجیر وارد می‌شود.

اشتراک گذاری مطالب

نظرات کاربران

تنظیم جهت نزولی

آیتم‌های 1 تا 10 از مجموع 31 تا

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4

Iman

خیلی کامل و دقیق و علمی توضیح دادین.سپاسگزارم
14 آوریل 2017 2:19:45

at.adibi

سلام
خیلی مقاله ی واضح و مفیدی بود ممنون که وقت گذاشته بودین
تشکر
22 فوریهٔ 2017 12:23:11

محمد

ممنون و تشکر مطالب خوب و راهنمایی عالی برایم بود
22 فوریهٔ 2017 9:47:52

مرتضی

خیلی ممنون از مطالبتون.
9 فوریهٔ 2017 4:00:10

هومن

سلام ممنون از توضیحات کامل و ارزشمندتون
16 ژانویهٔ 2017 0:31:07

وحید

سلام.توضیحاتتون واقعا عالی بود.من امروز یه دچرخه خریدم و کاملا توضحیات فروشنده راجب تعویض دنده غلط بود.خدا خیرتون بده.ممنون
10 ژانویهٔ 2017 23:18:10

میثم

سلام
سپاسگذارم از این مقاله جالب و کاربردی که بسیار تاثیر گذار بود و بنده را در انتخاب دوچرخه یاری کرد
با تشکر از خانم درخشان
19 دسامبر 2016 2:59:38

پدرام جلالی

بسیار جامع، دقیق و کاربردی، سپاس از خانم درخشان
4 اکتبر 2016 0:38:55

reyhane

خیلی مقالاتتون خوبه واقعا ممنون
12 سپتامبر 2016 13:49:31

ایران چرخ

آقای احمد عزیز

ضمن تشکر از پیشنهاد خوب شما در خصوص آموزش رفع اشکال دوچرخه، تیم فنی در برنامه آموزشی خود این موضوع را لحاظ خواهد کرد.
20 اوت 2016 12:13:05

ثبت نظر

* فیلدهای الزامی