۲۲۳۷۴۰۶۰ (۰۲۱)تماس با ما
0آیتم (s)

شما هیچ آیتمی در سبد خریدتان ندارید.

Product was successfully added to your shopping cart.
آشنایی با انواع ترمز دوچرخه

ترمزها یکی از اجزای مهم هر دوچرخه محسوب می‎شوند و امنیت و اطمینان خاطر را برای دوچرخه سوار فراهم می‌کنند. اما آیا می‌دانید به طور کلی عملکرد ترمزها چگونه است؟ آیا با انواع ترمزهای دوچرخه آشنایی لازم را دارید؟ معایب و مزایای ترمزهای مختلف چیست؟ آیا اجزای تشکیل دهنده ترمزها را می‌شناسید؟
اگر می خواهید با انواع ترمزها و معایب و مزایای آن‌ها بیشتر آشنا شوید، در این مقاله همراه ما باشید.

انواع ترمزهای دوچرخه

همانطور که می‌دانیم چرخ در حال حرکت دارای مقدار معینی انرژی جنبشی است و عملکرد کلی ترمز به گونه ای است که این انرژی جنبشی را به انرژی گرمایی تبدیل کرده و نهایتا این انرژی گرمایی به سایر اجزا و اتمسفر منتقل می‌شود.
راه‌های مختلفی برای کنترل انرژی جنبشی چرخ‌ها وجود دارد که از معمول‌ترین روش‌ها می‌توان به سیستمی اشاره کرد که از دو اهرم تشکیل شده است. این اهرم ها با قرار گرفتن بر روی لبه طوقه چرخ، انرژی جنبشی آن را کنترل می‌کنند.
ترمزها به طور کلی در دو گروه ترمزهای دیسکی (Disc Brake) و ترمزهای طوقه‌ای (Rim Brake) تقسیم‌بندی می‎شوند.

آشنایی با انواع ترمز دوچرخه

ترمزهای طوقه‌ای (Rim Brakes)

همانطور که از نام آن مشخص است در این نوع ترمزها با فشرده شدن پد ترمز بر روی طوقه چرخ، عمل ترمزگیری صورت می‌گیرد. این ترمزها به طور گسترده در دوچرخه های BMX، جاده و شهری به کار می‌روند و با توجه به سیستم مکانیکی ساده و وزن سبک، بسیار محبوب هستند. این ترمزها در دو گروه Caliper و Cantilever طبقه‌بندی می‌شوند.

Caliper

ترمزهایی در این خانواده قرار می‌گیرند که یک واحد مستقل هستند و معمولا توسط یک پیچ مرکزی بر روی دوشاخه جلوی دوچرخه نصب می‌شوند. در این مدل، دو بازوی ترمز در مرکز به هم وصل شده و نهایتا به بدنه دوچرخه متصل می‌شوند. البته مدل دیگری از این ترمزها وجود دارد که دو محوری هستند، یک محور آن ها در مرکز و محور دیگر در یکی از طرفین قرار دارد. به عبارت دیگر یکی از بازوها حول محور مرکزی و دیگری حول محور دوم می‌چرخد.

ترمزهای طوقه‌ای (Rim Brakes) - کالیپر

در این ترمزها، بازوهای ترمز متمایل به سمت پایین بوده و باید به اندازه کافی بلند باشند تا لبه چرخ را در برگیرند. عملکرد کلی این ترمزها بدین گونه است که با فشردن دسته ترمز، کشش کابل باعث چرخش بازوهای ترمز شده و پدها روی لبه طوقه چرخ قرار می‎گیرند و سرعت دوچرخه را کم می‎کنند. از مزیت‎های این ترمزها می‎توان به وزن نسبتا کم آنها، کوچک بودن آنها از نظر فضای اشغالی و همچنین تنظیم راحت آنها اشاره کرد. اما در مقایسه با ترمزهای دیسکی عملکرد آنها در رطوبت و گل و لای چندان مطلوب نخواهد بود. به همین خاطر است که با وجود استفاده گسترده از ترمزهای کالیپر، امروزه بیشتر تولیدکنندگان تمایل به استفاده از ترمزهای دیسکی دارند و رقابت اصلی، تولید ترمزهای دیسکی متناسب با دوچرخه‎های جاده است که پاسخگوی نیاز مصرف کنندگان نیز باشد. ترمزهای کالیپر هم مانند سایر ترمزها، هرچقدر قیمت‌شان بالاتر می‎رود، سبک‎تر و با کیفیت‎تر می‎شوند اما عملکرد کلی همه آنها یکسان است.

U-Brakes گونه دیگری از ترمزها هستندکه شباهت زیادی به ترمزهایCaliper دارند و مانند آنها یک واحد مستقل هستند. تنها تفاوت آنها در این است که اهرم‌ها بر روی بدنه دوچرخه قرار می‌گیرند. به عبارت دیگر، برخلاف ترمزهای کالیپر که معمولا توسط یک پیچ مرکزی بر روی دو شاخه جلو نصب می‎شوند، در این ترمزها هریک از اهرم ها توسط یک پیچ به بدنه متصل می‌شوند (محل قرارگیری این پیچ‌ها بالاتر از طوقه چرخ است). از این ترمزها معمولا در دوچرخه‌های BMX استفاده می‌شوند.

ترمزهای طوقه‌ای (Rim Brakes) - U-Brakes

Cantilever

این ترمزها از دو بازوی مستقل تشکیل شده‌اند که هر بازو در یک طرف چرخ نصب می‌شود. در ادامه به بررسی برخی از محبوب‌ترین انواع این ترمزها می‌پردازیم:

ویبریک (V-Brakes) یکی از محبوب‎ترین انواع ترمزهای Cantilever هستند. آنها از دو اهرم ترمز جداگانه تشکیل شده‎اند که روی هر اهرم قسمت خاصی برای اتصال پدهای ترمز در نظر گرفته شده است. هر دوی این اهرم‎ها بر روی دوشاخه جلوی بدنه نصب می‎شوند. در طرف دیگر یکی از اهرم‌ها، از قطعه فلزی کوچکی به اسم نودل (Noodle) استفاده شده است که محل عبور کابل داخلی است و اهرم دیگر نیز قسمت ثابتی دارد که کابل داخلی در آن محکم می‌شود.

در سیستم ترمزهای ویبریک از دو نوع کابل استفاده می‌شود. کابل خارجی وکابل داخلی. کابل خارجی اصطلاحا به کابلی گفته می شود که یک سر آن به دسته ترمز روی فرمان نصب شده و سر دیگر به کابل داخلی وصل می‌شود. کابل داخلی نیز نهایتا در جای تعبیه شده (بر روی یکی از اهرم های ترمز) قرار گرفته و ضمن اتصال دو اهرم، نیروی لازم جهت ترمزگیری را از کابل خارجی به اهرم‌ها منتقل می‌کند.

ترمزهای طوقه‌ای (Rim Brakes) - ویبریک (V-Brakes)

Mini-V Brakes: این ترمزها عملکردی مشابه ترمزهای ویبریک دارند و تنها تفاوت آنها در این است که اهرم‌های کوچکتری دارند، زیرا در اصل برای دوچرخه‌های BMX طراحی شده‌اند.

X-Brakes: در این ترمزها که تا حدودی شبیه به ترمزهای ویبریک هستند، برای اتصال کابل اول به کابل دوم از قطعه ای به نام یوک (Yoke) استفاده شده است. در واقع کابل دوم، دو اهرم ترمز را به طور متقاطع (مانند حرف X در انگلیسی) بهم متصل می‌کند و با فشردن دسته ترمز، نیرو توسط کابل‌ها به اهرم‌ها منتقل می‌شود.

ترمزهای طوقه‌ای (Rim Brakes) - (X-Brakes)

ترمزهای دیسکی (Disc Brakes)

این نوع ترمز شباهت زیادی به سیستم ترمز موتور سیکلت و اتومبیل دارد. در این ترمزها به جای استفاده از لبه چرخ به عنوان سطح ترمزگیری، از یک صفحه‌ی نصب شده در مرکز چرخ استفاده می‌شود که به این صفحه روتور (Rotor) می‌گویند. این صفحه در بین پدهایی قرار گرفته است که با فشردن اهرم ترمز، این پدها به روتور چسبیده و در نتیجه باعث کاهش سرعت دوچرخه می‌شود. ترمزهای دیسکی به دو گروه ترمزهای مکانیکی و هیدرولیکی تقسیم می‌شوند.

ترمزهای دیسکی - مکانیکی

در ترمزهای مکانیکی از یک اهرم ساده که دربرگیرنده لنت ترمز است استفاده شده که توسط کابل به دسته ترمز وصل شده است. این ترمزها با وجود مزایایی همچون سیستم ساده‌تر و هزینه کمتر، در مقایسه با ترمزهای هیدرولیکی از قدرت کمتری برخوردارند و نیازمند بررسی دوره‌ای برای تنظیم کشش کابل و پوشش لنت هستند. یکی دیگر از معایب این سیستم، امکان صدمه دیدن کابل یا کم شدن کارایی آن در اثر رطوبت و یا برخورد با شن و سنگ‌ریزه است.

ترمزهای دیسکی (Disc Brakes) - ترمزهای مکانیکی

ترمزهای دیسکی - هیدرولیکی

اما ترمزهای هیدرولیکی با استفاده از یک اهرم (کالیپر) متصل به پیستون که به شلنگی حاوی روغن ترمز تراکم ناپذیر وصل است کار می‌کنند و به این ترتیب باعث افزایش چندین برابری سیستم ترمز می‌شوند. با وارد شدن کمترین فشاری به دسته ترمز، پیستون توسط روغن ترمز حرکت کرده و یکی از لنت های ترمز که به پیستون متصل است، به روتور چسبیده و با فشار آوردن برروی روتور، موجب حرکت کالیپر شده و نهایتا هر دو لنت ترمز بر روی روتور قرار می‌گیرند و سرعت دوچرخه را کم می‌کنند.

ترمزهای دیسکی (Disc Brakes) - ترمزهای هیدرولیکی

نحوه عملکرد ترمزهای هیدرولیکی

ترمزهای دیسکی (Disc Brakes) - نحوه عملکرد ترمزهای هیدرولیکی

به طور کلی در ترمزهای دیسکی، با توجه به دور بودن سطح ترمز (صفحه نصب شده در مرکز چرخ) از رطوبت و گل و لای، عملکرد ترمز بهبود می‌یابد و همچنین عمر طوقه چرخ نیز افزایش می‌یابد. البته شایان ذکر است که این ترمزها نیازمند بررسی دوره‌ای برای کنترل روغن ترمز هستند.

با توجه به پیشرفت روزافزون تکنولوژی و سبک‌تر شدن مواد اولیه، استفاده از ترمزهای دیسکی به عنوان یک گزینه مناسب محسوب می‌شود. طرفداران ترمزهای دیسکی معمولا در مراجعه به خدمات پس از فروش، خواهان ارتقا مدل ترمز دوچرخه خود هستند؛ از این رو اکثر تولیدکنندگان به دنبال بالا بردن سطح کیفی، وزن کمتر و بازده بالاتر هستند. به همین جهت نسل جدیدی از ترمزهای دیسکی به بازار عرضه شده که با افزایش تعداد پدهای ترمز به 4 و یا حتی 6 عدد (به جای 2)، علاوه بر افزایش اطمینان خاطر از عملکرد ترمز در سراشیبی یا سرازیری‌ها، فشار کمتری به پدها وارد شده و مانع داغ شدن بیش از حد آنها می‌شود. بنابراین حتی اگر ترمزها در شرایط خیلی سختی قرار گیرند، عملکرد خوبی خواهد داشت.

تغییر دیگری که در نسل جدید ترمزهای دیسکی اعمال شده است، تغییر در روتور می‌باشد. روتورهای قدیمی از دو صفحه دایره شکل موازی تشکیل شده بودند که بین دو صفحه فاصله‌ای برای جریان هوا و خنک شدن صفحات وجود داشت. اما روتورهای جدید معمولا از دو قسمت فولاد ضد زنگ و آلومینیوم تشکیل شده‌اند. قسمت فولادی روتور در واقع محل برخورد پدهای ترمز است و قسمت آلومینیومی هم جهت اتصال روتور به چرخ در نظر گرفته شده است. این روتورها ضمن اینکه وزن بسیار کمتری دارند، مدت زمان طولانی‌تری خنک می‌مانند، زیرا آلومینیوم حرارت را به راحتی به محیط انتقال می‌دهد.

ترمزهای دیسکی (Disc Brakes) - روتور (Rotor)

معمولا در دوچرخه‌ها از روتورهایی با شش پیچ و مهره (جهت اتصال به چرخ) استفاده می‌شود، البته در برخی از مدل‌های ترمزهای شیمانو (Shimano) از قفل مرکزی استفاده شده است که هرکدام معایب و مزایای خود را دارند. اتصال با شش پیج و مهره از رایج‌ترین روش‌های اتصال محسوب می‌شود زیرا به راحتی در دسترس و قابل تعویض است و با انواع چرخ‌ها سازگاری دارد، اما در عین حال باز و بسته کردن شش مهره زمان‌بر است و احتمال هرز شدن مهره‌ها در اثر استفاده مداوم نیز وجود دارد. این در حالیست که استفاده از سیستم قفل مرکزی بسیار راحت‌تر بوده و شما را قادر می‌سازد تا در کوتاهترین زمان ممکن روتور را به چرخ وصل کرده یا آن را جدا کنید و نگران هرز شدن آن نیز نباشید (البته ناگفته نماند برای این کار نیاز به ابزار مخصوص دارید). سیستم قفل مرکزی قابلیت تطبیق با انواع مختلف چرخ را ندارد و کمی سنگین‌تر از سیستم پیچ و مهره‌ای است و قیمت آن نیز بیشتر است.

ترمزهای دیسکی (Disc Brakes) - روتور (Rotor)

از دیگر نکات قابل توجه در مورد روتورها، طراحی آنهاست. طراحی روتور نقش به سزایی در کارایی ترمز و لنت‌ها دارد. یک طراحی استاندارد، به گونه‌ایست که ضخامت روتور در تمام قسمت‌ها یکسان باشد، زیرا اختلاف ضخامت می‌تواند به پدهای ترمز صدمه زند. طراحی روتور همچنین بر استحکام و وزن آن تاثیرگذار است. در زیر نمونه‌هایی از طراحی‌های مختلف نشان داده شده است.

ترمزهای دیسکی (Disc Brakes) - انواع روتور دوچرخه (Rotor)

یکی از اجزای مهم ترمزهای دیسکی شلنگ حاوی روغن ترمز است. این شلنگ‌ها معمولا از سه لایه شامل لوله داخلی، پوشش کولار و پوشش خارجی تشکیل شده است.

لوله داخلی: این لوله مخصوص عبور مایع ترمز است و معمولا از جنس تفلون ساخته می‌شود، زیرا تفلون در تماس با مایع ترمز واکنش نشان نداده و زنگ نمی‌زند.

پوشش کولار: کولار به صورت الیاف (ساخته شده از آرامیدها) بصورت نخ و یا پارچه‌های بافته شده است که می‌تواند با وزن مشابه، تا 5 برابر فولاد استحکام داشته باشد. کولار در واقع تامین کننده استحکام شلنگ و محافظ ساختار آن است. این لایه بسیار انعطاف‌پذیر است و در مقابل کشش‌های ناگهانی تغییر شکل نمی‌دهد. همچنین وزن بسیار سبکی دارد.

پوشش خارجی: این پوشش علاوه بر حفاظت از دو لایه داخلی، نقش به سزایی در حفاظت از قاب دوچرخه در مقابل هرگونه خراش ناشی از تماس پوشش کولار و بدنه دارد.

ترمزهای دیسکی (Disc Brakes) - اجزای ترمز دیسکی

البته نوع دیگری از شلنگ نیز وجود دارد که تفاوت آن با مدل قبلی در جنس لایه میانی آن است. به این شلنگ‌ها اصطلاحا فولاد بافته شده می‌گویند، زیرا پوشش لایه میانی آن ها از جنس فولاد ضد زنگ است و در مقایسه با لایه آرامید از کشش فوق العاده‌ای برخوردار است.


انواع پدهای ترمز (لنت)

تا کنون با انواع ترمزها، اجزا و نحوه عملکرد آن ها آشنا شدیم. در آخر لازم است تا بررسی اجمالی بر انواع پدهای ترمز (لنت) کنیم تا بیشتر با انواع لنت‌ها آشنا شویم.
انتخاب درست لنت تاثیر مستقیم بر عملکرد ترمز دارد، لذا با توجه به تنوع زیاد پدهای موجود در بازار کاملا طبیعی است که اگر اطلاعات کافی در مورد آنها در دسترس نباشد، دچار اشتباه خواهید شد.

انواع پدهای ترمز (لنت)

پدهای آلی

این پدها حاوی هیچ گونه مواد فلزی نیستند، این روزها در بازار انواع مختلفی از این پدها وجود دارند از جمله لاستیکی، کولار (نوعی فیبر) و حتی شیشه‌ای، که با فرآیندهای خاصی تحت دمای بالا، مقاومت آنها افزایش می‌یابد. از مزیت‌های این پدها می‌توان به سازگاری آنها با محیط زیست اشاره کرد. آنها تجزیه پذیرند و هیچ آلودگی زیست محیطی نخواهند داشت. ضمن اینکه به نسبت سایر پدها، نرم‌تر بوده و در نتیجه کم صداترند و ضربه کمتری به روتور و یا لبه چرخ وارد می‌کنند. اما این پدها معایبی هم دارند از جمله اینکه به نسبت سایر پدها از عمر کوتاه‌تری برخوردارند و در شرایط آب و هوایی مرطوب به خوبی دیگر پدها نیستند. ولی می‌توانند گزینه مناسبی برای دوچرخه‌های شهری در شرایط آب و هوایی خشک باشند.

پدهای نیمه فلزی

این پدها شامل 30% تا 65% فلز می‌باشند. درصد فلز به کار رفته در این پدها روی برخی از خصوصیات‌شان تاثیرگذارست. برای مثال طول عمر آنها بیشتر از پدهای آلی است و همچنین حرارت ایجاد شده بر اثر ترمزگیری را نیز راحت‌تر به محیط انتقال می‌دهند. اما معایبی هم دارند از جمله: سر و صدای بیشتر و خش انداختن روی روتور یا لبه چرخ.

پدهای متخلخل

این پدها از ذرات سخت فلزی تشکیل شده که طی فرآیندی در دما و فشار بالا ترکیب شده‌اند. انتقال حرارت سریع، طول عمر بالا، مقاومت بالا در برابر سایش و عملکرد خوب در رطوبت از مزایای این پدها است. در مقابل، سر و صدا و عکس العمل اولیه ضعیف (تا گرم شدن لنت) از معایب این پدهاست.

پدهای سرامیکی

این روزها در اکثر دوچرخه‌های کوهستان از پدهای سرامیکی استفاده می‌شود. در قدیم از سرامیک بیشتر در ترمز اتومبیل‌های مسابقه استفاده می‌شد و دلیلش هم انتقال گرما و عملکرد عالی این ماده در دمای بالا بود. اما از آنجایی که گرمای تولید شده در اتومبیل و دوچرخه قابل مقایسه نیستند، خیلی‌ها معتقدند استفاده از این ماده در ترمز دوچرخه ضرورتی ندارد، در حالیکه سرامیک از مزایای دیگری مثل طول عمر بالاتر و صدای کمتر برخوردار بوده و خط و خش کمتری بر روی روتور ایجاد می‌کند. بنابراین یکی از بهترین گزینه‌ها برای استفاده در ترمز دوچرخه می‌باشد.

اشتراک گذاری مطالب

نظرات کاربران

تنظیم جهت نزولی

6 آیتم

رزاقی

بسیار مطالب آموزنده ومفید بود.موفق موید باشید
1 نوامبر 2016 14:57:42

سینا

یه سوال دیسکی روغنی تو زمستان روغنش تند نمیشه یعنی جوری که نتونیم ترمز بگیرم روغن داخل شلنگ
17 سپتامبر 2016 17:25:01

سهند

سلام خیلی ممنون واسه اطلاعاتتون .
1.یه سوال تورو خدا اخرش ترمز دیسکی بهتره یا ترمز طوقه ای کدومشون ؟
2.یه سوال دیگه دوچرخه ی فایتر اورلورد بهتره یا دیسنت اورلورد لطفا جواب بدید؟
3.راسته می گن اگه ترمز دیسکی قفل کنه ادم را سروپا می کنه .
تلگرام =@sahandq
شماره تلفن :09189838740
لطفا جواب بدید اگر زنگ زدید جواب ندادم با استفاده از پیامک بهم بگید . لطفا جواب بدید ممنون
16 ژوئیهٔ 2016 23:35:17

بهرام

سلام خسته نباشید ممنون از اطلاعتتون ، یه سوال از چند مدت یکبار باید روغن ترمز هیدرولیکی عوض بشه ؟ هزینش چقدره؟ آیا خودمون می تونیم عوض کنیم ؟
30 مهٔ 2016 20:32:15

محمدرضا املشی

باسلام ، ممنون از توضیحاتتان خیلی خوب بودخدا خیرتان دهد
26 مهٔ 2016 20:52:17

مهرانگیز

خیلی خوبه که توضیح دادید ممنون. فقط چطوری هست که ترمز دیسکی خیلی گرون و جود داره و هفتاد هشتادتومنیش که خیلی ارزونه هم هست؟!
11 مهٔ 2016 4:45:45

ثبت نظر

* فیلدهای الزامی